Την εφαρμογή των διατάξεων του Νόμου 5172/2025 για την αντιμετώπιση νέων μορφών βίας κατά γυναικών έχει ως αντικείμενο η Εγκυκλιος αρ. 3, Αρ. Πρωτ.: 4178 που εκδόθηκε από την Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Μαρία Α. Γκάνε, στις 19 Μαΐου 2026.
Αντικείμενο και Σκοπός
Η εγκύκλιος παρέχει γενικές οδηγίες προς τους Εισαγγελείς Εφετών και Πρωτοδικών της χώρας για την πιστή και ορθή εφαρμογή των διατάξεων του Νόμου 5172/2025. Ο νόμος αυτός ενσωματώνει την Ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2024/1385 και στοχεύει στην αντιμετώπιση των αυξανόμενων κρουσμάτων έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας, των νέων μορφών κυβερνοεγκλήματος, καθώς και της γενετήσιας εκμετάλλευσης ευάλωτων ατόμων.
Κύριες Νομοθετικές Μεταβολές & Νέα Αδικήματα
1. Ποινικός Κώδικας (Εφαρμογή για υποθέσεις μετά την 29-1-2025)
Γενετήσια Εκμετάλλευση: Διευρύνεται η αντικειμενική υπόσταση του ακρωτηριασμού γυναικείων γεννητικών οργάνων (άρθρο 315 Π.Κ.) και τυποποιείται ως αυτοτελές αδίκημα ο καταναγκαστικός γάμος (άρθρο 330 Π.Κ.).
Ψηφιακή Βία / Κυβερνοπαρενόχληση: Θεσπίζονται νέα αδικήματα, όπως:
- Η παρενοχλητική κυβερνοπαρακολούθηση (stalking) χωρίς συναίνεση (τροποποίηση άρθρου 333 Π.Κ.).
- Η κυβερνοπαρενόχληση μέσω μη συναινετικής κοινοποίησης/αποστολής οπτικού υλικού που απεικονίζει γεννητικά όργανα (άρθρο 337 Π.Κ.), με επιβαρυντική περίσταση αν αφορά ανήλικο.
- Η υποκίνηση προσώπων σε πρόκληση βλάβης μέσω διαρροής προσωπικών δεδομένων.
- Η παρακολούθηση γενετήσιας πράξης ενώπιον ανηλίκων μέσω ΤΠΕ.
2. Ενδοοικογενειακή Βία (Ν. 3500/2006)
Διεύρυνση Εννοιών: Εισάγεται η κρίσιμη έννοια του «συντρόφου» (σταθερή προσωπική δέσμευση, ανεξαρτήτως συγκατοίκησης, καθώς και πρώην σύζυγοι/σύντροφοι).
Νέες Μορφές: Εντάσσεται η απειλή μέσω επίμονης καταδίωξης ή αθέμιτης παρακολούθησης μέλους της οικογένειας.
Υποχρέωση Αναφοράς: Στους επαγγελματίες που οφείλουν να αναφέρουν ενδείξεις ενδοοικογενειακής βίας (ανεξαρτήτως απορρήτου) προστίθενται πλέον οι φαρμακοποιοί και οι φυσιοθεραπευτές.
Οδηγίες προς τις Δικαστικές & Ανακριτικές Αρχές
Διαδικασία Καταγγελίας: Οι καταγγελίες μπορούν να υποβάλλονται και προφορικά (τηλέφωνο, φωνητικό μήνυμα, ηλεκτρονική πλατφόρμα) στην Αστυνομία.
Ταχύτητα και Προτεραιότητα: Η προδικασία πρέπει να ολοκληρώνεται στον απολύτως αναγκαίο χρόνο, η εκδίκαση γίνεται κατ' απόλυτη προτεραιότητα και η αυτόφωρη διαδικασία αποτελεί τον κανόνα.
Αυστηροποίηση Ποινών & Μέτρων: Για εγκλήματα του Ν. 5172/2025, ποινές άνω των 2 ετών δεν μετατρέπονται και δεν αναστέλλονται, ενώ η έφεση δεν έχει αναστέλλουσα δύναμη. Ενισχύονται οι περιοριστικοί όροι (π.χ. ηλεκτρονική επιτήρηση, αφαίρεση όπλων, απαγόρευση επικοινωνίας). Λαμβάνεται αυστηρά υπόψη η έννοια του υπότροπου.
Προστασία Θυμάτων & Τέκνων: Εξετάζεται αυτεπαγγέλτως η κακή άσκηση γονικής μέριμνας για την προστασία των παιδιών. Παρέχεται η δυνατότητα απομακρυσμένης κατάθεσης ανηλίκων (με ψυχολόγο) και τηλεδιάσκεψης για ευάλωτα ενήλικα θύματα. Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα κατά προτεραιότητα μετάθεσης/απόσπασης υπαλλήλου-θύματος.
Ποινική Διαμεσολάβηση: Επεκτείνεται η υποχρέωση του δράστη για άμεση αποζημίωση του θύματος, ενώ ο Εισαγγελέας μπορεί να απορρίψει τη συμβιβαστική συμφωνία αν συντρέχουν σοβαρές περιστάσεις (π.χ. σκληρότητα, stalking, κίνδυνος επανάληψης), ώστε να αποφευχθεί ο προσχηματικός χαρακτήρας της.
Στατιστικό Στοιχείο: Η εγκύκλιος υπογραμμίζει την ανησυχητική εικόνα στη χώρα, αναφέροντας ότι το έτος 2025 σημειώθηκε αύξηση 4% στις υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας (έφτασαν τις 18.598) και 7% στις συλλήψεις σε σχέση με το 2024, με το 75% των περιπτώσεων να ελέγχεται από τα ειδικά Γραφεία Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας.
Σχόλια